2). Cao Đài Đại Đạo

2). Cao Đài Đại Đạo : là một con đường rộng lớn (Đại Đạo) hướng dẫn chúng sanh tiến hóa, tiến hóa mãi cho đạt đến các phẩm vị Thần, Thánh, Tiên, Phật, và sau đó tiến hóa tiếp tục lên phẩm vị cao nhất cuối cùng là Thượng Đế để hiệp nhất vào Thượng Đế.

Cao Đài Đại Đạo là một nền tôn giáo lớn, có một Giáo lý và một Triết lý rất đầy đủ, bao quát và dung hợp được tất cả các nền Tôn giáo và Triết lý của loài người đã có từ trước tới nay, do một Đấng Tối Cao, Chúa tể Càn khôn Vũ trụ là Đấng Cao Đài lập nên. (Đây không phải là lời nói ngoa có tánh cách phô trương quá đáng, mà là sự thật, khi chúng ta nghiên cứu kỹ lưỡng và sâu xa Giáo lý và Triết lý của Đạo Cao Đài, chúng ta sẽ thấy rõ).

Đức Chí Tôn mở Đạo Cao Đài cho nhơn sanh tu hành vào thời Hạ nguơn. Do đó, Đức Chí Tôn khai đạo vào ngày Rằm Hạ nguơn (15-10 âl) năm Bính Dần, vì khởi đầu một Nguơn là năm Giáp Tý, kế đó là năm Ất Sửu, tiếp theo là năm Bính Dần, hợp với Thiên cơ : Thiên khai ư Tý, Địa tịch ư Sửu, Nhơn sanh ư Dần.

Đạo Cao Đài sẽ truyền bá phổ độ nhơn sanh trong 700.000 năm (thất ức niên) thì mới chấm dứt, chuyển qua một Nguơn Hội khác với một nền tôn giáo khác.

Bài thi của Đức Chí Tôn về Tịch đạo Nam phái nói rõ điều đó :

Thanh đạo tam khai thất ức niên,
Thọ như Địa quyển, thạnh hòa Thiên.
Vô hư qui phục nhơn sanh khí,
Tạo vạn cổ đàn chiếu Phật duyên.

Nghĩa là :

Đạo Cao Đài mở ra lần thứ 3 kéo dài 700 ngàn năm,
Lâu dài như Trái đất, thạnh vượng cùng Trời.
Đem trở lại cõi Hư Vô các chơn linh của nhơn sanh,
Tạo ra từ muôn xưa đàn cúng để soi sáng những người có duyên với Phật.

Thuở mới Khai đạo, năm Bính Dần, các vị Tiền bối mở Đạo đã báo cáo với nhà cầm quyền Pháp lúc bấy giờ, Đạo Cao Đài là Thần Linh Học Việt Nam (Spiritisme Viêtnamien) cũng gọi là Phật Giáo Chấn Hưng (Bouddhisme Renové) có thờ Đức Phật Thích Ca và Đức Quan Âm Bồ Tát, để cho người Pháp tạm hiểu đây là một tôn giáo mới mở ra trong nước Việt Nam đang là thuộc địa của Pháp và yêu cầu cho tôn giáo nầy được tự do truyền bá.

Nhưng thật sự Đạo Cao Đài được mở ra do Đấng Thượng Đế dùng hiện tượng Thần Linh Học để giáng cơ dạy đạo, có mục đích không những chấn hưng Phật giáo, mà còn chấn hưng cả Khổng giáo, Lão giáo, và cả Ngũ Chi Đại Đạo.

Do đó, có nhiều người lầm tưởng Đạo Cao Đài là tôn giáo tổng hợp, hay nói nặng hơn là một tôn giáo hỗn tạp, vì họ thấy Đạo Cao Đài thờ các Đấng Giáo chủ của các tôn giáo khác như : Đức Phật Thích Ca, Đức Lão Tử, Đức Khổng Tử, Đức Chúa Jésus, lại thờ cả Quan Âm, Quan Thánh, nhà thơ Lý Bạch và cả Ông Khương Thượng nữa; còn Giáo luật thì lấy một ít của Phật giáo (như Ngũ Giới Cấm, luật Ăn chay), lấy một ít của Lão giáo (như Tam bửu Tinh Khí Thần), lấy một ít của Khổng giáo (như Tam cang, Ngũ thường, Tam tùng, Tứ đức), lấy một ít của Thiên Chúa giáo (như tôn thờ Thượng Đế).

Nhưng nếu nghiên cứu sâu xa thì người ta sẽ thấy rằng : Các Giáo lý và Triết lý của Tam giáo và Ngũ Chi chỉ là một phiến diện, một khía cạnh của Đạo Cao Đài, bởi vì Đạo Cao Đài là nguyên căn của tất cả các nền tôn giáo, và Đấng Giáo chủ của Đạo Cao Đài là nguyên căn của tất cả các Đấng Giáo chủ khác.

Do đó, Giáo lý và Triết lý của Đạo Cao Đài rất hoàn chỉnh, giải quyết một cách đầy đủ, thông suốt, hợp lý tất cả các vấn đề mà các tôn giáo khác còn mắc mứu.

- Phật giáo thì còn vướng mắc về vấn đề Linh hồn, Vũ trụ, Thượng Đế, có lối tu hoàn toàn xuất thế, và các tăng ni Phật giáo sống nhờ sự bố thí của nhơn sanh.

- Lão giáo thì có lối tu vô vi, yếm thế, độc thiện kỳ thân.

- Nho giáo hay Khổng giáo thì nhập thế giúp đời, nhưng lại thiếu phần tâm pháp thượng thừa, tu giải thoát.

Để hiểu về sự dung hợp của Đạo Cao Đài với các tôn giáo khác, chúng ta lấy thí dụ sau đây :

Việc xây nhà : Phật giáo ví như sắt thép, Lão giáo ví như cát đá, Nho giáo ví như gạch ngói, Thánh giáo Gia Tô ví như gỗ ván. Nếu đem 4 thứ ấy chất thành đống chung lại thì nó không thể thành một cái nhà, và nó chỉ là một thứ hỗn tạp không có giá trị gì cả. Ông chủ nhà còn phải lo mua xi măng, rồi tự phát họa ra đồ án kiến trúc, dùng một số thợ chuyên nghiệp đến phụ với ổng để xây cất nhà, đúc bê tông, xây tô vách tường, lót gạch, làm cửa, sơn phết trang trí, vv . . .

Rốt cuộc cái nhà đẹp đẽ mới được hoàn thành.

* Hỏi vậy cái nhà nầy có phải là sắt thép không ?

Đáp : Nhà nầy không phải là sắt thép, nhưng trong nhà ấy có sắt thép làm sườn.

* Hỏi vậy cái nhà nầy có phải là gạch ngói không ? Đáp : Nhà nầy không phải là gạch ngói, nhưng trong nhà ấy có dùng gạch để làm vách và dùng ngói để làm mái che.

vv . . . . . . . . . . . . . . .

Nhìn vào ngôi nhà, chúng ta không thấy sắt thép, đá cát, . . . vì chúng đã được xếp đặt vào nhau một cách thích hợp, tạo thành một vật thể hoàn toàn mới do các bàn tay khéo léo của ông thợ lành nghề.

Ngôi nhà đó là Đạo Cao Đài, và ông chủ nhà ấy là Đấng Tạo Hóa, Đấng Thượng Đế.

Cho nên, Đạo Cao Đài không phải là Phật giáo, nhưng Phật giáo là một thành phần của Đạo Cao Đài, giống như những cây sắt thép nằm trong cột và đà của ngôi nhà.

Đạo Cao Đài không phải là Lão giáo hay Tiên giáo, nhưng Lão giáo là một thành phần của Đạo Cao Đài, giống như cát đá trong các vách và cột của ngôi nhà.

Đạo Cao Đài không phải là Nho giáo hay Khổng giáo, nhưng Nho giáo là một thành phần của Đạo Cao Đài, giống như các thứ gạch ngói có trong ngôi nhà. vv . . . .

Nói như thế để chúng ta nhận định rằng : Nếu Tam giáo và Ngũ Chi Đại Đạo (trong đó có Thánh giáo Gia Tô) có kết hợp lại cũng chưa thể tạo thành Đạo Cao Đài, nó chỉ là một mớ hỗn tạp hổ lốn mà thôi, phải cần có một số vật liệu phụ khác và nhứt là bàn tay tài giỏi của người thợ tạo thì mới tạo thành ngôi nhà Cao Đài được.

Một số vật liệu phụ khác, đó là những cái mới mà chúng ta tìm thấy không có trong Tam giáo và trong Ngũ Chi. Khi khảo sát kỹ, chúng ta sẽ thấy đó là sự thực.